Trong dự thảo Đề án phát triển điện ảnh đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 có nêu mục tiêu: Phấn đấu đưa điện ảnh Việt Nam trở nên nền điện ảnh hàng đầu trong khu vực Đông - Nam Á và đến năm 2030 trở nên một trong những nền điện ảnh hàng đầu châu Á
Ư 5, khóa VIII về "Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đặm đà bản sắc dân tộc". BÍCH HIỆP. Tính dân tộc được biểu lộ trong phim truyện Việt Nam chính là lòng yêu nước nồng thắm, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần kết đoàn và tinh thần cộng đồng, lòng khoan thứ, bác ái, lối sống giản dị.
Tính dân tộc tạo nên sự độc đáo cho nghệ thuật điện ảnh nói chung, phim truyện Việt Nam nói riêng, giúp cho phim của chúng ta có dung mạo khác biệt với các nền điện ảnh của các nước.
Phim truyện Việt Nam đang đứng trước nguy cơ bị chi phối bởi lợi nhuận, làm mờ nhạt tính dân tộc. Nhiều đơn vị tư nhân tham gia vào lĩnh vực sinh sản, phát hành và phổ thông phim đã tạo nên diện mạo, hơi thở mới cho "nghệ thuật thứ bảy" của nước nhà. Và theo tấn sĩ Ngô Phương Lan, Cục trưởng Điện ảnh thì phát huy tính đương đại và tính dân tộc sẽ giúp điện ảnh Việt Nam ngừa nguy cơ "tụt hậu quá xa" hoặc "hòa tan đánh mất mình".
Họ thấy lại cuộc sống của mình dưới dạng hình tượng nghệ thuật, chân thực, sinh động và gần gụi. Nhiều phim được xây dựng với nội dung tư tưởng tốt, phục vụ kịp thời nhiệm vụ chính trị, tuy nhiên trong đó lại thiếu vắng số mệnh con người và sự rung động của người nghệ sĩ bởi thế chưa thật sự hấp dẫn người xem.
Những tác phẩm này đã góp phần vào thành quả chung của điện ảnh Việt Nam hơn nửa thế kỷ qua. Để thực hiện được điều này, đòi hỏi cụ của toàn ngành trong việc củng cố hàng ngũ, phát triển nguồn lực ngay từ khâu đào tạo theo hướng chuyên nghiệp và đương đại nhằm vực dậy một nền điện ảnh chừng như đã mất đi niềm tin trong lòng những tình nhân nghệ thuật thứ bảy của nước nhà.
". Một bộ phim giàu bản sắc dân tộc chẳng những góp phần phát triển gu thẩm mỹ, thị hiếu nghệ thuật cấp thiết cho người xem mà còn góp phần củng cố, bảo vệ, xây dựng và phát triển nền điện ảnh dân tộc.
Với lý do không thuyết phục là làm phim phải có khán giả, đáp ứng nhu cầu tiêu khiển của các "thượng đế" đến rạp mà theo họ phần lớn là những người trẻ tuổi, cho nên hồ hết những bộ phim của các đơn vị tư nhân đều tụ họp vào các thể loại: phim hành động, phim hài, phim kinh dị với mạng và tâm tư tình cảm, hành động của nhân vật khá mờ nhạt, hoặc bị vay mượn của điện ảnh nước ngoài.
Đạo diễn, NSND Đặng Nhật Minh khẳng định, chính vì cái bản sắc đó mà điện ảnh của chúng ta ngay từ những ngày đầu đã được đông đảo bạn bè thế giới nhiệt thành đón nhận. Thực tiễn, nhiều bộ phim thương mại có doanh thu hàng chục tỷ đồng chỉ trong vài tuần ra mắt, được nhiều tờ báo tung hô rùm beng nhưng rồi không còn ai nhớ bởi thiếu vắng những số mệnh của những con người cụ thể. Thời vàng son đó, công chúng phấn khởi đến các rạp chiếu phim, các sân chiếu bóng để được thưởng thức những tác phẩm giàu tính hiện thực và đằm thắm tính dân tộc.
Cũng thời kỳ này, hình tượng người phụ nữ Việt Nam chịu khó, giàu đức hy sinh được các đạo diễn khắc họa trung thực và sinh động, trình bày qua các nhân vật như: chị Dịu trong Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, Mỵ trong Vợ chồng A Phủ, Nga trong Con chim vành khuyên, cô Nết trong Đến hẹn lại lên, hay Duyên trong Bao giờ cho đến tháng 10.
Không ít phim của Điện ảnh cách mệnh Việt Nam đã đi vào lịch sử điện ảnh nước nhà, đoạt giải cao tại các Kỳ liên hoan phim quốc tế như: Cánh đồng hoang, Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, Bao giờ cho đến tháng 10, Ngày lễ thánh, Chị Tư Hậu. Có thể thấy, những bộ phim ra đời trước đổi mới là thời kỳ mà bản sắc riêng, bản sắc dân tộc được biểu thị rõ nét nhất.
". Với mục tiêu hướng đến các tác phẩm điện ảnh mang đậm bản sắc dân tộc, nội dung tư tưởng giàu tính nhân văn đồng thời chủ động hội nhập quốc tế, điện ảnh Việt Nam cần có chiến lược dài hơi.
Ra đời cách đây 60 năm, điện ảnh Việt Nam đã trở thành món ăn ý thức không thể thiếu và có sức cảm hóa, bồi bổ tư tưởng cho hàng triệu công chúng. Tác phẩm điện ảnh có giá trị đã trở thành tín hiệu của một dân tộc thông báo với thế giới, góp phần để bạn bè quốc tế nhận biết về dân tộc mình. Chuyển sang cơ chế thị trường, các hoạt động điện ảnh cũng từng bước được "tầng lớp hóa".
Giao lưu hội nhập văn hóa nhằm bàn thảo, học tập những tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu thêm, đẹp thêm cho văn hóa Việt Nam là điều cấp thiết, chính là nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân mà Đảng, Chính phủ đã và đang khuyến khích. Kể từ phim truyện nhựa trước hết của Điện ảnh Cách mạng Việt Nam Chung một dòng sông do đạo diễn Nguyễn Hồng Nghi và Phạm Hiếu Dân thực hành đến nay có thể thấy, sang từng thời kỳ lịch sử, phim truyện Việt Nam đã biểu hiện sâu sắc tâm hồn dân tộc.
Tuy nhiên, nếu hấp thụ văn hóa nước ngoài mà thiếu đi bản sắc văn hóa dân tộc, bản lĩnh của người làm nghề thì sản phẩm nghệ thuật làm ra sẽ thiếu tính dân tộc và dễ dàng bị khán giả quay lưng. Cảnh trong phim Đừng đốt của đạo diễn Đặng Nhật Minh.
Và cũng để đáp ứng đề nghị tiêu khiển, không ít tác giả đã thô thiển bắt chước không chỉ cách bộc lộ, mà cả nội dung của điện ảnh nước ngoài, nhất là của điện ảnh Mỹ, nhưng lại cố khoác cho sản phẩm của mình một cái vỏ dân tộc lộ liễu bằng bối cảnh, đạo cụ, phục trang và âm nhạc. Đạo diễn Vũ Xuân Hưng cho rằng: "Để kiếm sống, nhiều người chọn cách hài lòng làm theo đề nghị của thị trường, mà bản chất là của các nhà đầu tư, làm phim giải trí, hoặc làm phim có khả năng giải trí, với đề tài lẩn quất ở tỉnh thành, bỏ phí mảng đề tài rộng lớn ở vùng nông thôn, miền núi, hải đảo, nơi ẩn chứa nhiều nhất các giá trị văn hóa của dân tộc.
Còn lại hồ hết những phim chạy theo lợi nhuận, doanh thu phòng vé là những sản phẩm lai căng, bắt chước điện ảnh nước ngoài. Nhiều tác phẩm điển hình tập kết phản chiếu hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược gồm: Lửa trung tuyến, Nguyễn Văn Trỗi, Người chiến sĩ trẻ, Nổi gió, tiền phương gọi, Bài ca ra trận.
Đây là vấn đề được dư luận quan tâm, nhất là trong thời điểm ngành văn hóa nói chung và điện ảnh nói riêng đang tiến hành tổng kết 15 năm thực hành quyết nghị T. Trước thực trạng này, đạo diễn Đặng Nhật Minh không khỏi băn khoăn: "thiên hướng thương nghiệp đang thịnh hành trong điện ảnh Việt Nam hiện thời đã làm lu mờ tính dân tộc trong phim ảnh Việt Nam vốn có một thời.
Điện ảnh xuất hiện không ít tác phẩm chứa đựng hơi thở của cuộc sống, có sự phối hợp giữa tính hiện đại và tính dân tộc cho dù chưa thật sự nhuần nhuyễn. Văn chương nghệ thuật nói chung, điện ảnh nói riêng là tấm gương đề đạt từng lớp, tác động trực tiếp đến tư tưởng, đạo đức và lối sống của mọi người dân nhất là đời trẻ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét